Design Skills (Anyone can become a Designer-to-be) - Topic 1: Những nguyên tắc phối màu không bao giờ sai trong thiết kế (bạn có chọn tùm lum vẫn đúng)

Màu sắc luôn đóng một vai trò quan trọng trong thiết kế. Tuy nhiên, nếu không nắm rõ nguyên tắc phối màu, sản phẩm bạn (ấn phẩm truyền thông hoặc giao điện sản phẩm) có thể trở nên rối rắm và nhức mắt. Thấu hiểu ý nghĩa của màu sắc và nguyên tắc phối màu là vô cùng quan trọng, quyết định liệu sản phẩm và thiết kế của bạn có thành công hay không :wink:

Bài viết gồm 3 phần:

  • 06 Nguyên tắc phối màu
  • Đơn giản hóa 06 Nguyên tắc phối màu
  • Đơn giản hóa tối đa 06 Nguyên tắc phối màu (bạn có thể đọc luôn phần này nếu theo phong cách ăn xổi ở thì)

Lời nói đầu

Trong thực tế, mắt chúng ta có thể nhìn được hàng triệu màu sắc khác nhau. Tuy nhiên vẫn có những chuẩn mực trong thiết kế như Color Wheel (bánh xe 12 màu sắc) giúp bạn không bị loạn và có thể từ đó mix ra hàng triệu bảng màu khác nhau.

06 nguyên tắc phối màu

1. Monochromatic – Phối màu đơn sắc

Chỉ sử dụng một màu chủ đạo hay đôi lúc bạn cũng có thể sử dụng nhiều kiểu sắc độ khác nhau trong cùng một màu để chúng cộng hưởng với nhau.

  • Pros: không quá cầu kì và phức tạp, nên kiểu phối màu đơn sắc nhìn rất dễ chịu với người nhìn. Sự đơn giản của chúng giúp mắt chúng ta không bị xao lãng quá nhiều vào các yếu tố khác và tập trung hoàn toàn vào các yếu tố quan trọng khác như nội dung.

  • Cons: chính vì sự đơn giản và đôi lúc có phần đơn điệu, bạn sẽ gặp khó khăn để tạo điểm nhấn với một số chi tiết trong tác phẩm của mình khi sử dụng kiểu phối màu này.

  • Ứng dụng: thường được sử dụng khá nhiều trong những thiết kế mang phong cách tối giản. Ngoài ra còn được sử dụng làm cho các typeface đơn giản trở nên sắc nét và thu hút hơn.

2. Phối màu tương đồng (Analogous)

Màu tương đồng là kết hợp với những màu đứng cạnh nhau (thường là ba màu) trên vòng tròn màu.

  • Pros: Phối màu tương đồng đa dạng về màu sắc hơn so với phối màu đơn sắc. Bởi vậy, bạn có thể phân biệt các nội dung khác nhau trên sản phẩm dễ dàng hơn. Do các màu này đứng gần nhau trên vòng tròn mà nên phối màu này không quá rối rắm và phức tạp. Ngược lại, chúng rất êm dịu và vừa mắt.

  • Cons: cần nắm được phương pháp phân cấp nếu không muốn bị quá tay hoặc làm tùm lum

  • Ứng dụng: chọn ra cho mình một màu chủ đạo - màu này sẽ được sử dụng nhiều nhất. Sau đó, chọn màu thứ 2 với nhiệm vụ phân biệt các phần nội dung quan trọng của sản phẩm. Màu thứ 3 thường dùng cho những chi tiết không quá quan trọng (thường là các chi tiết trang trí).

3. Phối màu đối xứng (Complementary)

Là sử dụng những cặp màu đối xứng nhau trên vòng tròn màu để tạo nên những phối màu năng động và tràn đầy năng lượng.

  • Pros: dễ để tạo điểm nhất cho các chi tiết quan trọng.

  • Cons: không phù hợp nếu sản phẩm của bạn mang phong cách của sự thư giãn và nhẹ nhàng.

  • Ứng dụng: chọn cho mình một màu chủ đạo và sau đó sẽ kiếm màu đối xứng với nó làm màu phụ. Tuy nhiên, khi sử dụng phối màu này, bạn không nên sử dụng những màu có sắc độ nhạt (desaturated colors), vì những màu như vậy sẽ làm mất đi tính tương phản cao giữa các cặp màu với nhau, vốn là điểm mạnh của phối màu này.

4. Phối màu bộ ba - tam giác đều (Triadic)

Là phối ba màu nằm ở ba góc khác nhau của vòng tròn màu và tạo nên một hình tam giác đều.

  • Pros: Đây là cách phối màu an toàn nhất trong các phối màu. Vì ba màu nằm ở ba góc khác nhau trên vòng tròn màu nên chúng kết hợp và bổ sung với nhau tạo nên một sự cân bằng cho phối màu này.

  • Cons: Cũng chính vì sự cân bằng này, tuy có đến ba màu được sử dụng nhưng bạn sẽ thỉnh thoảng thấy phối màu này khá đơn điệu, an toàn và thiếu sáng. Rất khó sử dụng khi các bạn muốn tạo điểm nhấn trên sản phẩm của mình.

  • Ứng dụng: Tuy vậy, một số nhà thiết kế lại rất thích phối màu này vì chúng thường giúp cho sản phẩm nhận được nhiều phản hồi tốt từ người sử dụng vì sự hài hoà và cân bằng của các màu được sử dụng.

5. Phối màu bổ túc xen kẽ (Split-complementary)

Là phối ba màu nằm ở ba góc khác nhau trên vòng tròn màu và tạo nên một hình tam giác cân. Đôi lúc, bạn có thể sử dụng thêm một màu thứ tư; màu này phải đối xứng với một trong hai màu tạo nên đáy của hình tam giác cân đó.

  • Pros: Nếu bạn muốn sản phẩm của mình thu hút và gây ấn tượng mắt đến người dùng ngay từ lúc đầu thì phối màu bổ túc xen kẽ này sẽ là sự lựa chọn hoàn hảo cho bạn. Sự linh hoạt trong việc chọn màu này thường mở ra cho các designer nhiều cơ hội khám phá và tìm được các cặp màu lạ và độc đáo cho sản phẩm của mình.

  • Cons: Tuy nhiên, để thử thách bản thân cũng như muốn sản phẩm của mình trở nên cầu kì hơn, bạn có thể sử dụng những màu bậc nhất (vàng, đỏ, lam) cho mùa chủ đạo.

  • Ứng dụng: Ngày này, có rất nhiều sản phẩm chuộng phối màu này. Chủ yếu họ sử dụng màu đen và trắng làm những màu chủ đạo, tô điểm bằng các màu thứ 3 bắt mắt như đỏ và xanh với các chi tiết phụ. Phối màu này đơn giản và an toàn nhưng vô cùng hiệu quả.

6. Phối màu bổ túc bộ bốn (Rectangular Tetradic hay Compound Complementary)

Phối màu này được hình thành với hai cặp màu bổ túc trực tiếp.

  • Pros: sự đối nghịch cũng như bổ sung giữa hai cặp màu này chính là điểm mạnh và khác biệt đặc trưng của phối màu này.

  • Cons: Đây là cách phối màu phức tạp nhất trong 6 nguyên tắc phối màu cơ bản. Nhưng nếu bạn chịu bỏ công sức và thời gian để chọn lựa màu sắc kỹ càng, phối màu này sẽ như một phần thưởng khi nó sẽ mang đến cho sản phẩm của bạn sự hiện đại và mới mẻ, rất phù hợp với nhiều xu hướng thiết kế hiện nay.

  • Ứng dụng: Các cặp màu trong phối màu này thoạt nhìn thì rất khó để có thể phối hợp và sử dụng chúng đúng cách, vì thế bạn sẽ mất khá nhiều thời gian cho khâu chọn lọc và lên màu cho sản phẩm của mình. Mẹo để chọn màu cho phối màu này cũng khá cơ bản khi bạn cần chú ý cân bằng thật tốt giữa hai gam màu nóng (đỏ, cam hay vàng) và lạnh (xanh, tím).

Đơn giản hóa 06 nguyên tắc phối màu

Tuy nhiên tuỳ thuộc vào sở thích và tình huống sản phẩm, bạn chỉ cần nhớ rằng tác phẩm của bạn cần có đầy đủ hai loại màu là màu chủ đạo và màu bổ sung.

Màu chủ đạo là màu sắc xuyên suốt, nổi nhất trong thiết kế, ngược lại thì màu bổ sung sẽ là điểm nhấn để cân bằng và tôn lên màu sắc chủ đạo.

Ngoài ra, có những thuật ngữ đặc trưng về màu bạn cần nhớ giúp bổ sung cho bảng phối màu của mình được hoàn hảo nhất:

Hue – Tông màu – tổ hợp 12 màu trên vòng tuần hoàn màu sắc.

Shade - Sắc thái sáng tối của cùng một tông màu (hue). Trên thực tế thì sắc thái màu đậm nhạt là tuỳ thuộc việc bạn cho thêm bao nhiêu màu đen.

Tint – Ngược lại với shade, bạn có thêm một tông màu (hue) khác khi bạn cho càng nhiều màu trắng vào bức ảnh.

Saturation – Độ bão hoà – là cách các màu sắc được hiển thị dưới điều kiện ánh sáng khác nhau, nó giúp miêu tả màu sắc đậm nhạt tuỳ thuộc vào việc bạn thêm bao nhiêu cả màu trắng và màu đen vào bức ảnh.

Ứng dụng phối màu trong thực tế

Hiện nay, các MV ca nhạc ở Việt Nam ngày càng đầu tư về mặt hình ảnh, bố cục hình ảnh chặt chẽ, ví dụ như những MV ca nhạc của ca sĩ Sơn Tùng thể hiện rất rõ cách phối màu tương phản :

Bảng phối màu này bao gồm các màu sắc từ thiên nhiên: màu xanh được bổ sung bởi màu lục lam đậm, kết hợp với màu cam của đồi núi, ánh mặt trời ấm nóng. Sự pha trộn này vô cùng hoàn hảo cho một mv đầy màu sắc và rực rỡ, gợi đến một ngày hè đầy sức sống dưới ánh mặt trời.

Đơn giản hóa tối đa 06 nguyên tắc phối màu

Truy cập trang: https://color.adobe.com/create và làm theo hướng dẫn dưới đây để có ngay một bảng màu đẹp trong chưa tới một giây mà không cần suy nghĩ hoặc ghi nhớ 6 nguyên tắc phối màu trên :blush:

5 Likes

Cảm ơn Amber vì bài viết rất hay và có tính ứng dụng. Anh sẽ thử áp dụng để phố màu quần áo xem sao.

2 Likes

yesss, hay quá anh ưi xD

Thực ra nếu Amber mở lớp thực hành cái này thì sẽ hữu ích hơn nữa vì đọc xong vẫn chưa thể tự làm được :wink:

1 Like

Cảm ơn chị @amber263 vì bài viết hữu ích và giúp em hồi tưởng lại kỷ niệm xưa 1 thời học phối màu. Em nhớ ngày xưa học Color me ko dạy nguyên tắc phối thứ 5 và thứ 6. Chắc giờ giáo trình xịn xò hơn rất nhiều rồi.
Cái tool phối màu của adobe cũng có vẻ mới :smiley:

1 Like

Huhu

1 Like

À gặp trường hợp này mình ấn lại Create là OK ạ :">

chuẩn rùi Isa ưi :blush:

4 nguyên tắc đầu là chân lý bất diệt, nhưng trong thực tế nguyên tắc 5,6 lại được sử dụng nhiều hơn, đặc biệt là trong phối màu quảng cáo và minh họa (tạp chí, truyện tranh, poster,…).

Và bản chất thì 2 nguyên tắc cuối là biến thể dạng mở rộng của 4 nguyên tắc đầu.

vâng, ít nhất đọc comment cũng đã thấy có vài lúng túng khi sử dụng rồi :'o em sẽ soạn lại giáo trình và launch lớp ạ

2 Likes

Dear cả nhà,

Cảm ưn mọi người đã tham dự buổi sharing “20p thư giãn cùng sắc màu” ngày 14/10 vừa rồi của Amber :">

Gửi lại mọi người 2 links đã giới thiệu trong bài:

1. Adobe color (nơi tạo bảng màu trong một nốt nhạc và gợi ý trends màu): https://color.adobe.com

Note: Khi đã có một bảng màu đẹp, mã màu là thứ duy nhất tồn tại, những thứ khác có hay không - không quan trọng

2. Pantone (Viện nghiên cứu và quyết định trends màu của thế giới hàng năm): https://www.pantone.com/
Ví dụ, màu của năm 2019 chính là Living Coral

  • Fun fact: Living Coral cũng là tông màu chủ đạo được chọn trong thiết kế Logo, Banner, … của Tek Talk nhà mình đó :hugs: iu James, iu Pantone~

And wait…

Just a small reflection - Cách lấy mã màu và dùng mã đó để tô (ví dụ: tô màu chữ trong googlesheet):

Trường hợp 1: Dùng bảng màu của Trends


Step 1: Trend -> Hover -> Copy mã màu
Step 2: Mở phần tô màu (ví dụ: là chữ trong Googlesheet) -> Ấn dấu “+” ở Custom

Step 3: Paste mã màu vào đây -> Save lại và tô tô.

Trường hợp 2: Dùng bảng màu theo cách Import ảnh

Step 1. Import 1 ảnh mà mình thấy cách pha màu đẹp vô:


Step 2: Chọn kiểu phối màu mà bạn thích và save lại (chú ý: ở đây bạn vẫn chưa thấy và lấy được mã màu đâu nhé)

Step 3: Lấy mã màu bằng cách vào My Themes -> My Library

Mã màu đã xuất hiện rùi nè :> Hover con chuột vô sẽ thấy có hiển thị “Copy” mã màu lun nhé -> Click 1 cái để Copy mã màu

Bonus: ở bước này chúng ta còn có thể “Edit a Copy” nếu cảm thấy kiểu phối màu này chưa ổn nhắm mà vẫn muốn giữ các màu cơ bản.

  • Các bước sau tương tự từ Step 2 - Trường hợp 1

Trường hợp 3: Dùng bảng màu theo cách Create

Copy thẳng mã màu ở từng ô là xong :">>>

  • Các bước sau tương tự từ Step 2 - Trường hợp 1

Thanks again and let’s share it to others. Love ya all~

2 Likes

Anh @Mike làm cái bước follow bảng màu để chọn ra những màu sắc cùng trong một theme với nhau ấy, improve luôn cho Dashboard nè.

1 Like

Ngày gió to note thêm 1 tip nho nhỏ xinh xinh của Jackie :partying_face:

Trích lời tác giả Jackie: Tips đặc biệt hữu dụng cho những người ghét nhìn arial khi cỡ chữ to hơn 10, hay trình độ thẩm mỹ có hạn nên ngại chọn màu như em :joy:

  • Step1: Google Slides, Sheets đều có settings cho theme (font & colors), nằm trong tab Format > Theme :

  • Step 2: Sidebar theme sẽ xuất hiện, và từ đó chúng ta có thể xài luôn 1 theme mặc định của Sheets, hoặc chọn 1 theme rồi ấn nút Customise

  • Step 3: Trong phần customise này chúng ta có thể sửa font mặc định cũng như chọn 1 số màu của theme

KẾT QUẢ

1. Font của theme sẽ trở thành default cho toàn bộ file sheet

image

2. Các màu sắc trong theme cũng sẽ được ghi thành 1 bảng trong các thanh color để tiện cho việc chọn sau này

2 Likes